Фенол (C6H5OH) нь өвөрмөц үнэртэй, өнгөгүй зүү хэлбэртэй талст юм. Энэ нь тодорхой давирхай, бактерицид, хадгалалтын бодис, эмийн бодис (жишээ нь аспирин) үйлдвэрлэхэд чухал түүхий эд болдог. Мөн мэс заслын хэрэгслийг ариутгах, ялгадсыг эмчлэх, арьсыг ариутгах, загатнаа намдаах, чихний үрэвслийг эмчлэхэд ашиглаж болно. Фенол нь 43°C хайлах цэгтэй бөгөөд өрөөний температурт усанд бага зэрэг уусдаг боловч органик уусгагчид амархан уусдаг. Температур 65°C-аас дээш гарахад ямар ч харьцаагаар устай холилддог. Фенол нь идэмхий бөгөөд хүрэлцэх үед орон нутгийн уургийн денатураци үүсгэдэг. Арьсанд хүрсэн фенолын уусмалыг спиртээр угааж болно. Агаарт өртсөн фенолын багахан хэсэг нь хинон болж исэлдэж, ягаан өнгөтэй болдог. Фенолыг шалгахад түгээмэл хэрэглэгддэг шинж чанар болох төмрийн ионд өртөхөд нил ягаан өнгөтэй болдог.
Нээлтийн түүх
Фенолыг 1834 онд Германы химич Фридлиб Фердинанд Рунге нүүрсний давирхайнаас нээсэн тул карболын хүчил гэгддэг. Фенолыг анх Британийн алдарт эмч Жозеф Листерийн ачаар өргөнөөр хүлээн зөвшөөрсөн. Листер мэс заслын дараах нас баралтын ихэнх нь шархны халдвар болон идээ бээр үүсэхээс үүдэлтэй болохыг ажигласан. Тэрээр санамсаргүйгээр мэс заслын багаж хэрэгсэл болон гараа шүршихэд шингэрүүлсэн фенолын уусмал ашигласан нь өвчтөний халдварыг эрс бууруулсан. Энэхүү нээлт нь фенолыг хүчтэй мэс заслын ариутгагч болохыг тогтоож, Листерт "Антисептик мэс заслын эцэг" гэсэн цолыг авчирсан.
Химийн шинж чанарууд
Фенол нь агаараас чийгийг шингээж, шингэрүүлж чаддаг. Энэ нь өвөрмөц үнэртэй бөгөөд маш шингэрүүлсэн уусмал нь чихэрлэг амттай. Энэ нь маш их идэмхий бөгөөд химийн урвалд ордог. Энэ нь альдегид ба кетонуудтай урвалд орж фенолын давирхай ба бисфенол А үүсгэдэг, цууны ангидрид эсвэл салицилийн хүчилтэй урвалд орж фенил ацетат ба салицилатын эфир үүсгэдэг. Мөн галогенжуулалт, устөрөгчжилт, исэлдэлт, алкилжилт, карбоксилжилт, эфиржилт, эфиржилтийн урвалд орж болно.
Хэвийн температурт фенол хатуу бөгөөд натритай амархан урвалд ордоггүй. Хэрэв туршилтанд натри нэмэхээсээ өмнө фенолыг хайлуулахаар халаавал амархан буурч, халаахад өнгө нь өөрчлөгдөж, туршилтын үр дүнд нөлөөлдөг. Сургалтанд туршилтын хангалттай үр дүнд хүрэхийн тулд энгийн бөгөөд үр дүнтэй өөр аргыг ашигласан. Туршилтын хоолойд 2-3 мл усгүй эфир нэмж, дараа нь вандуйны хэмжээтэй натрийн металлын хэсгийг нэмнэ. Гадаргуугийн керосиныг шүүлтүүрийн цаасаар арилгасны дараа натриг эфирт байрлуулж, урвалд ордоггүй. Бага хэмжээний фенол нэмж, хоолойг сэгсрэх нь натри хурдан урвалд орж, их хэмжээний хий үүсгэдэг. Энэхүү туршилтын зарчим нь фенол эфирт уусч, натритай урвалд ороход хялбар болгодогт оршино.
Нийтэлсэн цаг: 2026 оны 1-р сарын 20